LỜI NÓI ĐẦU
Để đáp ứng yêu cầu của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, ngày 21 tháng 3 năm 1958, Bộ Quốc phòng - Tổng Tư lệnh ra Nghị định số 047/NĐ thành lập Bộ Tư lệnh Phòng không và hai trung đoàn cần vụ đối không mang phiên hiệu 260 và 290 (Trung đoàn 260 được thành lập cùng với Bộ Tư lệnh Phòng không, hơn một năm sau đổi phiên hiệu thành Trung đoàn ra-đa 291); ngày 1 tháng 3 năm 1959, Bộ Tư lệnh Phòng không công bố quyết định thành lập Trung đoàn ra-đa 290 tại Gia Lâm, Hà Nội, lực lượng nòng cốt xây dựng Trung đoàn được tuyển chọn từ Trung đoàn pháo phòng không 230.
Sự ra đời của trung đoàn cần vụ đối không thứ hai mang phiên hiệu Trung đoàn ra-đa 290 đánh dấu bước phát triển mới của bộ đội ra-đa phòng không trong sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta. Ngày 21 tháng 3 năm 1958, là mốc son lịch sử (đánh dấu sự ra đời) trong quá trình hình thành, xây dựng và phát triển của Trung đoàn và trở thành ngày truyền thống của Trung đoàn ra-đa 290.
Sau khi được thành lập, Trung đoàn đã nhanh chóng ổn định biên chế, tổ chức, huấn luyện chuyển binh chủng, tiếp nhận khí tài, nhận nhiệm vụ triển khai chiến đấu trên chiến trường Quân khu 4. Liên tục kiên cường bám trụ trên tuyến lửa (cho đến nay đội hình chiến đấu của Trung đoàn vẫn thuộc địa bàn Quân khu 4 và Quân khu 5), cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã quán triệt sâu sắc đường lối quân sự, tư tưởng chỉ đạo tác chiến phòng không của Đảng, nêu cao trách nhiệm chính trị, vượt qua muôn vàn khó khăn, thử thách quyết liệt, phức tạp; phát huy sức mạnh tổng hợp của các lực lượng, phương tiện, vừa chiến đấu, bảo đảm chiến đấu, vừa xây dựng và nhanh chóng trưởng thành. Hoàn thành tốt nhiệm vụ trực tiếp phát hiện, thông báo kịp thời, bảo đảm tình báo ra-đa cho các lực lượng vũ trang trên địa bàn Quân khu 4 tác chiến phòng không bắn rơi nhiều máy bay địch. Đồng thời, cảnh giới, báo động từ xa cho các lực lượng phòng không - không quân ở ngoài vĩ tuyến 20 chuyển cấp chiến đấu đánh bại các trận tập kích đường không của địch bảo vệ các mục tiêu chủ yếu Hà Nội, Hải Phòng; góp phần tích cực cùng các lực lượng phòng không - không quân hoàn thành ba nhiệm vụ chiến lược của Quân chủng là: Bảo vệ yếu địa, bảo vệ giao thông vận chuyển và tác chiến trong đội hình binh chủng hợp thành. Đặc biệt, Trung đoàn đã cùng với bộ đội binh chủng hợp thành tiến hành giải phóng và tiếp quản miền Nam trong năm 1975.
Thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện không quân Mỹ thường xuyên đánh phá ác liệt, nhiều lần bị đánh vào trận địa gây tổn thất, Trung đoàn đóng quân ở xa Quân chủng, Binh chủng, điều kiện sống, chiến đấu có nhiều khó khăn, thiếu thốn, đội hình chiến đấu của Trung đoàn phân tán rộng trên nhiều tỉnh, yêu cầu nhiệm vụ đòi hỏi phải có sự tập trung thống nhất cao, song với bản lĩnh chính trị vững vàng, với trí thông minh, lòng dũng cảm, tài sáng tạo, cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn đã bảo đảm tình báo ra-đa cho các lực lượng phòng không ba thứ quân liên tiếp đánh thắng các thủ đoạn kỹ thuật, chiến thuật của địch trong cuộc chiến tranh leo thang đánh phá miền Bắc, góp phần tích cực cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân ta hoàn thành nhiệm vụ giải phóng miền Nam thống nhất đất nước. Sau khi đất nước được thống nhất, Trung đoàn tiếp tục được lệnh triển khai chiến đấu, tích cực xây dựng đơn vị về mọi mặt, sẵn sàng đánh thắng các cuộc tập kích đường không của địch bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc.
Quá trình xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, Trung đoàn luôn nhận được sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của Bộ Tư lệnh Phòng không, Quân chủng Phòng không - Không quân, Binh chủng Ra-đa, sau này là của Sư đoàn phòng không 375; sự giúp đỡ nhiệt tình, quý báu của các cơ quan, đơn vị bạn và nhân dân địa phương. Với sự cố gắng vượt bậc của lãnh đạo, chỉ huy các cấp và của bộ đội, chặng đường 60 năm lịch sử, Trung đoàn đã phát hiện, thông báo kịp thời hàng chục vạn tốp máy bay các loại, trực tiếp bảo đảm cho các lực lượng phòng không - không quân bắn rơi hàng trăm máy bay của đế quốc Mỹ và cùng với các trung đoàn ra-đa bạn bảo đảm cho quân và dân miền Bắc đánh bại cuộc chiến tranh phá hoại chủ yếu bằng không quân của đế quốc Mỹ và góp phần bảo vệ vững chắc bầu trời Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Với những thành tích xuất sắc trong chiến đấu và xây dựng, Trung đoàn đã được tặng thưởng cờ "Quyết tâm đánh thắng giặc Mỹ xâm lược" của Chủ tịch nước; 2 Huân chương Quân công hạng Nhất, Nhì và 2 Huân chương Chiến công hạng Ba; 18 Huân chương Chiến công các hạng và 12 cờ thưởng luân lưu và hàng trăm huy hiệu, bằng khen, giấy khen; nhiều năm Trung đoàn được tặng danh hiệu "Đơn vị Quyết thắng"; năm 1992, Trung đoàn được Bộ Quốc phòng tặng cờ thưởng luân lưu "Đơn vị khá nhất trong phong trào thi đua"; các năm 1994, 1995, 1996, Trung đoàn được Quân chủng tặng bằng khen về công tác quản lý vùng trời. Từ năm 2009 đến năm 2015, Trung đoàn liên tục đạt danh hiệu "Đơn vị Quyết thắng"; năm 2016, 2017 được Quân chủng tặng cờ "Đơn vị xuất sắc trong phong trào thi đua quyết thắng". Ngoài ra, Trung đoàn còn được cấp trên và địa phương tặng nhiều phần thưởng cao quý khác. Đặc biệt, Trung đoàn, Đại đội 12 và đồng chí Vũ Ngọc Diệu, trắc thủ Đại đội 14 đã được Đảng và Nhà nước tuyên dương công trạng và tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Nhân dịp kỷ niệm 60 năm Ngày truyền thống Trung đoàn ra-đa 290 (21.3.1958 - 21.3.2018), thể theo nguyện vọng của các thế hệ cán bộ, chiến sĩ, Đảng ủy và chỉ huy Trung đoàn quyết định hiệu chỉnh, biên soạn bổ sung và xuất bản cuốn sách "Lịch sử Trung đoàn ra-đa 290 (1958 - 2018)". Cuốn lịch sử ghi lại quá trình ra đời, chiến đấu, phát triển trong 60 năm qua của Trung đoàn, đó là chặng đường lịch sử vượt qua mọi khó khăn, thử thách vừa xây dựng vừa chiến đấu, không ngừng lớn mạnh làm tài liệu giáo dục truyền thống cho các thế hệ cán bộ, chiến sĩ Trung đoàn phấn đấu hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong giai đoạn cách mạng mới.
Lịch sử Trung đoàn ra-đa 290 có nhiều sự kiện sôi động, phong phú, diễn ra trong không gian rộng, thời gian dài suốt quá trình xây dựng, chiến đấu và bảo đảm sẵn sàng chiến đấu; nhiều lần thay đổi tổ chức, biên chế, nên tư liệu bị thất lạc. Mặc dù ban biên soạn đã có nhiều cố gắng song không tránh khỏi những thiếu sót. Chúng tôi mong nhận được sự góp ý, phê bình của các đồng chí và bạn đọc để lần tái bản sau, cuốn sách đạt chất lượng tốt hơn, xứng đáng với tầm vóc lịch sử và truyền thống vẻ vang của Trung đoàn ra-đa 290 - Đoàn Sông Mã anh hùng.
Cuốn sách được xuất bản đúng dịp kỷ niệm 60 năm ngày truyền thống của Trung đoàn, Đảng ủy, chỉ huy Trung đoàn ra-đa 290 xin trân trọng cảm ơn Thường vụ Đảng ủy và Thủ trưởng Bộ Tư lệnh Quân chủng Phòng không - Không quân, Thủ trưởng Sư đoàn phòng không 375, Viện Lịch sử quân sự Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Ban Tổng kết - Lịch sử Quân chủng đã quan tâm chỉ đạo, giúp đỡ Trung đoàn biên soạn, xuất bản cuốn sách này. Đặc biệt, xin trân trọng cảm ơn các đồng chí cựu chiến binh, hội bạn chiến đấu của Trung đoàn đã có nhiều ý kiến tâm huyết, đóng góp nhiều tư liệu quý báu, góp phần quan trọng vào sự thành công của cuốn sách.
ĐẢNG ỦY, CHỈ HUY
TRUNG ĐOÀN RA-ĐA 290
Thông tin xuất bản
- Tác giả
- Quân chủng Phòng không - Không quân - Sư đoàn phòng không 375
- Thể loại
- Sách lịch sử và hồi kí quân sự
- Năm xuất bản
- 2018
- Số trang
- 468
- Khổ sách
- 14,5 x 20,5
