Thay lời tựa
"Cách mạng tháng Tám năm 1945
bùng nổ trước khi Nhật Bản hạ vũ khí"
(Nhân dân 20-8-1989)
Năm 1955 Viện Lịch sử quốc gia Nhật Bản cho ra mắt cuốn sách có độ dày hơn 400 trang về lịch sử toàn bộ cuộc chiến tranh châu Á (Đại Đông Á chiến tranh toàn sử). Chủ biên của cuốn sách này là Takixirô Hatôri, nguyên đại tá tham mưu công tác tại Tổng hành dinh quân đội Hoàng gia Nhật, sau chiến tranh được cử làm Giám đốc Viện Lịch sử quốc gia Nhật Bản.
Năm 1987 Nhà xuất bản Bộ Quốc phòng Liên Xô đã dịch cuốn này sang tiếng Nga nhưng lược bỏ một số đoạn và sửa lại đầu đề là "Nhật Bản trong cuộc chiến tranh 1941 - 1945"( Xem "Chiến tranh thế giới thứ hai…" của đại tá D.Mitơri E.phimốp Chương "đoạn cuối chiến tranh 9/5/1945 - 2/9/1945", tr.95, 107, 117, 121, Nhà xuất bản TTX Novôsti Mátxcơva, 1980).
Trong cuốn sử này có nhiều chi tiết đáng chú ý thậm chí ghi lên từng ngày, từng giờ giai đoạn cuối cùng của đế quốc Nhật Bản.
"Sau khi Mỹ ném hai quả bom nguyên tử xuống đất Nhật và Liên Xô tuyên chiến đồng thời tấn công mạnh vào đạo quân chủ lực Quan Đông ở Mãn Châu… vua Nhật Bản lúc đó là Hirôhitô chỉ thị cố Thủ tướng Xưdưki triệu tập Hội đồng tối cao chỉ đạo chiến tranh họp phiên đặc biệt khẩn cấp. Cuộc họp bắt đầu 14 giờ 30 ngày 9-8 kéo dài đến 22 giờ 30 vẫn chưa ngã ngũ, trong 14 người họp thì 7 người chủ trương chấm dứt chiến tranh, 7 người chủ trương tiếp tục chiến tranh, 23 giờ cả hai ý kiến đều được đệ trình vua Hirôhitô; vua chỉ thị tìm một lối thoát trong danh dự. 2 giờ 30 sáng 10-8 cuộc họp tiếp tục đến 12 giờ trưa mới tìm được giải pháp: Chấp nhận đầu hàng nhưng có điều kiện là lãnh thổ Nhật không bị chiếm đóng, ngôi vua vẫn được duy trì, quân đội và hạm đội tự giải giáp, tòa án Nhật Bản tự xét xử những người chịu trách nhiệm đã gây ra chiến tranh (Báo Nhân dân số 20/8/1989).
14 giờ 40 phút, thông điệp của Nhật Bản được gửi tới sứ quán Thụy Sĩ và Thụy Điển nhờ chuyển cho Mỹ - Anh - Trung Quốc, riêng thông điệp gửi Liên Xô, Bộ Ngoại giao Nhật chuyển thẳng đến đại sứ quán này đã bị quân Nhật bao vây cắt đứt mọi liên lạc bên ngoài.
Ngày 12 tháng 8, văn bản chính thức của Nhật mới được chuyển tới Mỹ, Anh, Trung Quốc, Liên Xô.
Sau khi trao đổi với nhau, Chính phủ các nước Đồng minh chống phát xít hoàn toàn bác bỏ đề nghị của Nhật Bản và kiên quyết đòi đầu hàng vô điều kiện. Ngày 14 tháng 8 Liên Xô đẩy mạnh cuộc tổng tiến công đạo quân Quan Đông và Mỹ tổ chức 3 cuộc ném bom xuống Tôkirô để gây sức ép.
9 giờ 10 phút thông điệp trả lời của Đồng minh được đại diện Thụy Sĩ chuyển tới Bộ Ngoại giao Nhật. 10 giờ 50 hội đồng tối cao chỉ đạo chiến tranh của Nhật họp ngay tại hầm chống bom trong cung vua, lần này có cả vua Hirôhitô tham dự, lại bùng nổ nhiều ý kiến tranh cãi. Tham mưu trưởng chiến tranh Amami kiên quyết giữ ý kiến tiếp tục chiến đấu vì Nhật Bản vẫn còn 7 triệu quân, 6.000 máy bay, 400 tàu chiến… Nhưng vua Hirôhitô với quyền tối hậu quyết định chủ trương chấp nhận đầu hàng, vua cũng chấp nhận quyết định sẽ trực tiếp báo trước chấm dứt chiến tranh qua hệ thống phát thanh vào đúng 12 giờ ngày 15 tháng 8 năm 1945.
24 giờ ngày 14 tháng 8 khi kết thúc bản tin cuối ngày, đài Tôkiô đưa tin: "Đúng 12 giờ trưa mai, các vị đón nghe và tổ chức cho những người không có máy thu thanh cùng nghe chung" và đúng 12 giờ ngày 15 tháng 8 năm 1945 Giám đốc đài phát thanh Tôkiô trân trọng giới thiệu Thiên Hoàng đọc lời tuyên bố trước quốc dân.
Tuy nhiên, trong tuyên bố ghi âm này, vua Hirôhitô cố tránh không nhắc đến danh từ "đầu hàng" mà chỉ nói: Qua 3 năm 8 tháng, trong thời gian đó các dũng sĩ bộ binh, thủy binh của Hoàng gia đã không hề tiếc xương máu trong các trận chiến đấu ác liệt trên bộ, trên không, trên biển, nay lại có Nga Xô tham chiến, nếu ta tiếp tục chiến đấu cuộc chiến ắt sẽ gây thêm tổn thất. Vì vậy mặc dầu tinh thần chiến tranh của quân đội Thiên hoàng vẫn rất cao, Trẫm đề nghị với Mỹ, Anh, Nga chấm dứt chiến sự…
Như vậy mãi đến 12 giờ trưa ngày 15 tháng 8 năm 1945 vua Nhật Bản mới tuyên bố chấm dứt chiến tranh. Tại Tân Trào (Việt Nam) đúng 9 giờ sáng ngày 13 tháng 8 năm 1945 mệnh lệnh khởi nghĩa đã được công bố: ngày 13 tháng 8 năm 1945 Nhật đã hoàn toàn thất bại, xin đầu hàng quân Đồng minh… thì là cuộc chiến tranh Thái Bình Dương sắp kết liễu… giờ phút tổng khởi nghĩa đã đến, điều cần lưu ý: mệnh lệnh tổng khởi nghĩa viết cuộc chiến tranh Thái Bình Dương "sắp kết liễu" chứ chưa phải là kết thúc, đúng là tình hình lúc này còn nhiều phức tạp.
Sau khi vua Hirôhitô tuyên bố chấm dứt chiến tranh thì liền đó toàn bộ nội các Xưdựki xin từ chức; bộ trưởng chiến tranh Amami và một loạt sĩ quan tự sát, vua Hirôhitô phải chỉ định Hoàng thân Higaricumi kiêm nhiệm chức bộ trưởng chiến tranh vì lúc đó trong các tướng của Nhật còn lại không ai chịu đứng đầu các bộ thua trận.
Tổng tham mưu trưởng cũng tự sát, vua phải cử Hoàng thân Canhi đi Sài Gòn, Singapore; Hoàng thân Axacarôri đi Nam Kinh; Hoàng thân Takiđa đi Trường Xuân để truyền đạt lệnh ngừng bắn tới tư lệnh các đạo quân phương Nam, đạo quân viễn chinh tại Trung Quốc, Mãn Châu.
Từ ngày 22 đến ngày 25 tháng 8, chỉ thị chấm dứt chiến tranh của vua Nhật mới tới được Tổng hành dinh các đạo quân này.
Trong cuốn "Tại sao Việt Nam?" xuất bản năm 1980 kể lại hồi 14 giờ ngày 22 tháng 8 năm 1945 phái đoàn tiền trạm của Mỹ hạ cánh xuống sân bay Gia Lâm nhưng máy bay vừa dừng bánh thì lập tức có tới 60 lính Nhật với vũ khí trong tay sẵn sàng nhả đạn kéo tới bao vây… Rõ ràng là 12 giờ 00 phút các cơ quan Nhật chưa nhận được chỉ thị đầu hàng.
Ngày 2 tháng 9 năm 1945 khi đại diện các nước Đồng minh chống phát xít tiếp nhận lễ chính thức đầu hàng của Nhật Bản trên chiếc tàu Mỹ Xuri trong vịnh Tôkiô cũng là lúc tại vườn hoa Ba Đình lịch sử, Chủ tịch Hồ Chí Minh trịnh trọng đọc Tuyên ngôn độc lập.
Thông tin xuất bản
- Tác giả
- Nguyễn Giang Hà
- Thể loại
- Sách lịch sử và hồi kí quân sự
- Năm xuất bản
- 2012
- Số trang
- 156
- Khổ sách
- 14,5 x 20,5
