Khúc anh hùng ca – Ngã ba Đồng Lộc

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành một huyền thoại về trí tuệ và lòng dũng cảm vô song của con người Việt Nam trước sức mạnh bạo tàn của kẻ đi xâm lược có vũ khí tối tân. Nơi đây đã diễn ra cuộc đọ sức quyết liệt giữa ta và địch trên mặt trận giao thông vận tải và chúng ta đã chiến thắng. Ngã ba Đồng Lộc mãi mãi là biểu tượng của sức mạnh Việt Nam. Đó không chỉ là niềm tự hào của nhân dân Hà Tĩnh mà còn là niềm tin yêu, ngưỡng mộ của nhân dân cả nước và bạn bè quốc tế.
Đã có biết bao cuốn sách, thước phim, bài ca viết về Đồng Lộc, nhưng cũng chưa thể phản ánh hết được cuộc chiến đấu đầy hy sinh, gian khổ và những đóng góp to lớn của quân dân Hà Tĩnh trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng đất nước. Để góp phần tích cực vào việc gìn giữ, phát huy giá trị lịch sử, phục vụ tốt cho công tác tuyên truyền giáo dục truyền thống cho các thế hệ người Việt Nam và du khách nước ngoài, mỗi chúng ta đều phải có trách nhiệm nghiên cứu, sưu tầm, bổ sung tư liệu để tiếp tục làm rõ thêm cuộc chiến đấu anh hùng bất khuất và những chiến thắng vẻ vang của quân dân ta trong những năm tháng chống Mỹ, cứu nước tại Ngã ba Đồng Lộc.
Với suy nghĩ đó, trong suốt 35 năm làm công tác quản lý tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, tôi đã cùng đồng đội vào Nam ra Bắc tìm gặp các đồng chí từng là lãnh đạo và nhân chứng lịch sử của các cơ quan, đơn vị cũng như đồng bào các địa phương đã trực tiếp chiến đấu hoặc chứng kiến cuộc chiến đấu ở Ngã ba Đồng Lộc từ năm 1965 đến
năm 1968. Đồng thời đã gặp gỡ các Hội Cựu thanh niên xung phong của các tỉnh, thành trên địa bàn cả nước để lấy tư liệu, thu thập hiện vật phục vụ cho công tác nghiên cứu, tuyên truyền và có ý tưởng tổng hợp lại để viết thành một cuốn sách tư liệu lịch sử về Ngã ba Đồng Lộc. Vì chỉ một thời gian nữa thôi, những nhân chứng lịch sử cuối cùng sẽ ra đi. Tính xác thực của tư liệu lịch sử nếu không còn có người trong cuộc thì khó mà giám định được.
Do độ lùi thời gian đã quá xa, lực lượng tham gia chiến đấu, bảo đảm giao thông vận tải ở Đồng Lộc có mặt ở khắp mọi miền Tổ quốc, hầu hết những đơn vị trực tiếp tham gia giải toả Đồng Lộc đã giải thể hoặc nếu còn phiên hiệu thì cán bộ lãnh đạo đã được lớp trẻ thay thế. Vì vậy, việc thu thập tài liệu không tránh khỏi những thiếu sót, chúng tôi mạnh dạn biết đến đâu viết đến đó, có thể còn thiếu, hoặc sót nhưng cố gắng không để sai. Biết rằng viết bao nhiêu cuốn sách cũng không thể phản ánh hết được công lao đóng góp và sự hy sinh cao quý của lớp lớp cán bộ, chiến sĩ đã từng tham gia chiến đấu ở Ngã ba Đồng Lộc, bởi vì trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, đặc biệt là những năm tháng chống chiến tranh phá hoại "Ai có mặt một ngày hoặc một đêm ở Ngã ba Đồng Lộc cũng đã là anh hùng" như một nhà thơ đã nói.
Mọi thiếu sót mong được các bác, các anh, các chị rộng lòng lượng thứ.
Xin tri ân các đồng chí lãnh đạo Bộ Chính trị, Quân ủy Trung ương, Quân khu 4, Tỉnh ủy, Ủy ban hành chính (nay là Ủy ban nhân dân) tỉnh Hà Tĩnh, Bộ Giao thông vận tải và hơn một vạn sáu trăm cán bộ, chiến sĩ đã tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu, bảo đảm giao thông vận tải tại Ngã ba Đồng Lộc bằng sự đóng góp sức người, sức của và sự hy sinh tính mạng của mình để làm nên Chiến thắng Đồng Lộc.
Xin cảm ơn các văn nghệ sĩ đã sáng tác những bài hát, bài thơ, bài viết hay về Đồng Lộc. Xin cảm ơn các nhân chứng lịch sử đã cung cấp tư liệu cho tập sách.
Để hoàn thành cuốn "Khúc anh hùng ca Ngã ba
Đồng Lộc", ngoài tác giả, còn có công lao đóng góp biên soạn của các cộng sự là nhà báo Bùi Minh Huệ; nhà thơ Nguyễn Thanh Bính; Đại tá, Thạc sĩ Sử học Nguyễn Trọng Thắng, nguyên Trưởng ban Khoa học - Công nghệ - Môi trường và Lịch sử quân sự, Bộ chỉ huy Quân sự tỉnh Hà Tĩnh và đồng chí Trần Đình Ước - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh đoàn - Trưởng ban quản lý Khu di tích lịch sử Ngã ba Đồng Lộc cùng nhiều đồng nghiệp khác. Xin chân thành cảm ơn các tập thể và cá nhân đã giúp đỡ tác giả hoàn thành cuốn sách này!
Các góp ý, phê bình xin gửi về: Ban quản lý Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh, trực tiếp tác giả Đặng Thị Yến, số điện thoại 0932352368. Các ý kiến đóng góp sẽ được tiếp thu để chỉnh sửa và bổ sung vào lần tái bản sau.