Trích đoạn
PHẦN I
Chương I
Tăn lò dò chui từ cái hang đá ẩn sau lùm cây rậm rì vòm thấp lè tè vừa tầm đầu Tăn và sâu chừng vài sải tay tênh hênh gần đỉnh núi. Cái hang này có thể trước Tăn chưa ai biết đến, chỉ loài thú rừng thay nhau trú ẩn. Nhất là loài khỉ, bằng chứng là từng mảng huyết lình khô đen kịt bám trên những mỏm đá mấp mô rải rác trong hang phảng phất mùi tanh. Giữa lòng hang một phiến đá tương đối phẳng rộng gần bằng chiếc giường đơn đủ để hắn rải lá nằm và đánh một giấc quên trời đất, mặc cho bầy giun dế thi nhau ti tỉ. Lát lát nước từ vòm hang thả từng giọt, từng giọt lõm bõm đều đều, bọn dơi đập cánh, lũ vượn cao vít vừa hót gọi bầy đàn vừa đu cành cây xoàn xoạt ngoài kia.
Hai ngày miệng Tăn rỗi rãi không phải nhai hoặc nuốt bất kể thứ gì có thể. Lúc này hắn bỗng thèm đến cồn cào một mẩu sắn hay mẩu mèn mén phơi đủ mấy ngày đêm thơm mùi sương, nắng dù nó cứng đến mức ném chết chó! Ruột Tăn chộn rộn không ngừng sôi ọc... ọc. Tăn bải hoải nheo mắt ngước lên nhìn trời qua tán lá mạy lùng ken kín ở cửa hang, rất ít tia nắng nhọn như mũi kim có thể xuyên lọt qua được đám lá dày đặc để có thể chạy mơn man trên tầng tầng lá mục ẩm ướt. Nắng đầu mùa trong như nước mắt. Mùi hương dìu dịu của nắng mơn man cánh mũi Tăn, ngàn vạn tia nắng thẳng như đường bay của mũi tên đủ màu ngũ sắc chĩa xuống dương gian óng ánh rồi vỡ òa vào thinh không. Cũng lạ, trong tình cảnh dở sống dở chết mà Tăn lại cảm nhận được màu nắng, hình thù của nắng! Một sự cảm nhận hết sức ngớ ngẩn không hợp với thực tại của Tăn chút nào. Bất giác Tăn buông hơi thở dài sườn sượt, hơi thở của kẻ đường cùng chán sống nhưng sợ chết! Bước chân dắt Tăn cẩn trọng tụt xuống vách đá trơn trượt từng gờ lồi lõm, nhọn hoắt như chông đoạn ngập trong lá mục. Cánh tay rắn chắc của Tăn rẽ đám dây rừng chằng chịt vạch lối đi ra. Nơi này hầu như vắng dấu chân người, chốc chốc Tăn giật mình bởi nghe "roạt" một cái, lá khẽ lay động, có thể là con cầy hương, cũng có thể là thỏ rừng hoặc một con chồn nào đó đang rình mồi. Nghĩ là vậy, song đầu hắn căng như dây đàn tính, trống ngực Tăn gõ thình thịch như trống hội, cặp mắt to và sâu của Tăn giãn hết cỡ đảo trước dòm sau. Tăn dỏng tai sàng lọc tiếng động dù rất nhỏ; cuối cùng hắn cũng thở phào vì chắc chắn đó là một con thú hoang nào đó đang kiếm mồi. Với Tăn, lúc này những con thú chính là sự bảo đảm an toàn và bớt đi nỗi cô quạnh đáng sợ. Cổ nhân có câu: Họa vô đơn chí, phúc bất trùng lai, rõ là vận vào Tăn lúc này. Khi Tăn biết tự tìm mèn mén ăn khi đói, biết tự xỏ quần che "quả ớt" thì hắn đã cất hình ảnh pá mé mình vào cõi riêng. Hắn nhớ như in cảnh pá mé bỏ hắn biến đi trong chớp mắt, cơn ác mộng giữa ban ngày ấy được tua đi tua lại trong suốt quãng đời mấy mươi năm qua của Tăn.
Buổi sáng tháng bảy âm u, mây đeo từng bọng nước đen ngòm, nặng nề sà xuống che lấp những ngọn núi nhọn hoắt như mũi chông. Tháng bảy ở vùng núi là tháng mưa ngợp trời lở núi. Những con suối nhỏ thường ngày lô nhô đá to như trâu mẹ, đá nhỏ như bầy chim phơi mình dưới cái nắng đốt da cháy thịt. Chỉ phút chốc lũ ống, lũ quét ào về nhanh hơn chớp mắt đã ngầu đục như mắt thú bị thương. Con nước cuốn đi tất cả những gì có thể, tảng đá to như con voi phục bên bờ chỉ còn lấp ló. Dòng sông Keng Hồ thường ngày trong veo dịu êm là vậy, khi con lũ tràn về thì khỏi nói, bờ sông bị căng rộng sạt lở sát chân núi, những vòm cây mạy sâm, mạy lềm (cây lim) ven bờ, thân cây to mấy người ôm thấp thoáng lá cành quằn quại trên mặt nước hung tợn.
Rằm tháng Bảy ở quê hắn, dân trong vùng còn ăn tết to hơn cả tết Hoa đào (Nguyên đán) vì tết Hoa đào người ta chỉ mổ lợn, mổ gà thiến; còn Rằm tháng Bảy nhà nào cũng mổ ít thì hai nhiều thì ba bốn con vịt bầu cùng với gà, lợn và gói pẻng tải đăm, pẻng tải khao (bánh gai, bánh dợm). Mấy hôm trước, Ò Ỉ lẽo đẽo theo mẹ lên vạt đồi sau nhà hái lá gai (thứ lá ram ráp hình trái tim to cỡ bàn tay người lớn, bề mặt dưới lá trắng mốc) về phơi. "Lấy lá này về làm gì à mé?". "Về phơi rồi đun nhừ vớt ra giã làm pẻng tải đăm". Mé vừa thoăn thoắt hái lá vừa giảng giải cho nó. Người Tày, Nùng dù nghèo khó đến đâu, thì Rằm tháng Bảy cũng phải hấp được một lòa pẻng tải (nong bánh gai) nhiều gạo nếp thì gói bằng bột nếp, người không có gạo nếp thì gói bằng bột ngô xay. Nhà Ò Ỉ năm nay không nuôi được vịt, đúng ra cũng nuôi chục con nhưng thả ở khe suối bị cáo vồ sạch. Ò Ỉ được theo pá mé xuống phiên chợ sát rằm dưới lũng Nặm Cáp vừa bán ngô hạt vừa mua con vịt, mỡ lợn và ít đường phên về gói bánh.
Được đi chợ phiên là cái thú của người vùng cao, người ta đến chợ không chỉ mua bán mà để hàn huyên bên chảo thắng cố, mời nhau bát rượu ngô hâm nóng thơm nức; người kể nghèo ôn khổ vụ ngô đã mất mùa lại bị lũ khỉ phá, kẻ khoe săn được con lợn rừng nanh dài hơn ngón tay nhưng cũng suýt mất mạng vì tụt xuống hủm sâu, cũng may kịp vớ được cành nghiến nên thoát chết (ông ta vạch tay áo cho mọi người thấy vết đá cào toạc cả cánh tay)... Những đôi trai gái thì nép sau tảng đá lớn tình tự, tiếng khèn bè réo rắt bổng trầm, khèn lá vút cao lảnh lói, vành ô đen ô hoa của các cô gái Mông xoay tít. Ò Ỉ ngồi trên mỏm đá khá phẳng phồng má nhai miếng bánh bao nhân đỗ xanh ngọt lịm, mắt nó chăm chú theo từng bước nhảy khi lò cò, khi cúi gập người của người đàn ông say sưa múa khèn một cách thích thú. Nó ước sau này cũng biết múa khèn giỏi như người đàn ông đang co chân nọ, duỗi chân kia, nghiêng người nhảy vòng quanh cô gái rất điệu nghệ!
Thông tin xuất bản
- Tác giả
- Đoàn Ngọc Minh
- Thể loại
- Sách văn học, nghệ thuật, văn hóa phẩm
- Năm xuất bản
- 2017
- Số trang
- 220
- Khổ sách
- 14,5 x 20,5
