Tác giả lấy thể loại tiểu thuyết, nhưng nó là tiểu thuyết hư cấu, dựa trên chất liệu thật. Những chuyện thật, nhưng cần phải hư cấu thì nó mới tạo nên sự hấp dẫn bởi chiến tranh đã qua lâu rồi không ai có thể nhớ hết chi tiết vụn vặt được. Để xây dựng lại hình ảnh những người lính chiến đấu hy sinh cho lý tưởng độc lập dân tộc khiến tác giả bị thôi thúc. Những chuyện chỉ xoay quanh những nhân vật trong cùng một lữ đoàn và chủ yếu là Đại đội 2 của Lợi. Những người được tác giả viết trong cuốn sách này có thể mang tính đại diện cho những người lính pháo phòng không. Họ đã chiến đấu thật dũng cảm, dám hy sinh cả mạng sống cho công cuộc giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Họ có hoàn cảnh xuất thân khác nhau, văn hóa cao thấp khác nhau, nhưng trước kẻ thù họ đã đoàn kết thành một khối thống nhất, đầy sức mạnh, để chiến đấu và chiến thắng. Họ đã chiến đấu đến trận cuối cùng ngay cả khi xe tăng ta đã tiến vào Dinh Độc Lập trưa ngày 30 tháng 4 năm 1975. Kết thúc cuộc chiến, số phận mỗi người có khác nhau. Người thì tiếp tục đi chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, biên giới phía Bắc, phấn đấu lâu dài trong quân đội. Rất nhiều người trở thành sĩ quan chỉ huy, đặc biệt có hai đồng chí trở thành sĩ quan cấp tướng, như Thượng tướng Lê Hữu Đức và Thiếu tướng Vi Văn Liên. Không ít người trở về sau chiến tranh, công tác, lao động ở các cơ quan, xí nghiệp, nhà máy, công ty, công trường, nông trường và về với ruộng đồng. Nhưng cho dù sống ở đâu, với cương vị và nghề nghiệp gì thì họ vẫn giữ được phẩm chất anh Bộ đội Cụ Hồ, nuôi dưỡng tình đồng đội gắn bó thân thiết, giúp đỡ nhau trong cuộc sống. Trong cuốn sách nhỏ này, tác giả mới chỉ tập trung viết về thời thanh xuân của họ mà vẫn đau đáu ý định viết đoạn sau phần đời hậu chiến.
Nguyễn Tiến Lợi, nhân vật chính của cuốn sách này, tự biết mình có một chút tình yêu văn học, rất thích sáng tác văn chương; những năm tháng chiến đấu trong quân đội vẫn nuôi ước mơ sau này hết chiến tranh sẽ học cho hết chương trình phổ thông rồi thi vào khoa văn trường đại học. Nhưng hoàn cảnh ngặt nghèo khiến Lợi không thực hiện được ước mơ đó. Lợi chấp nhận làm một công dân lao động bình thường. Hết tuổi lao động thì sống với đồng lương thương binh cộng với phụ cấp chất độc da cam, một khoản tiền rất khiêm tốn, nhưng Lợi vô cùng trân quý, bởi đó là những đồng tiền mà Lợi phải đổ rất nhiều mồ hôi và cả máu nữa mới có được.
Người thứ hai có liên quan đến tuổi trẻ của Lợi là Hợp, người từng có những ngày tháng sống trong bệnh viện Việt - Đức với Lợi vào những ngày cuộc chiến lịch sử giữa phòng không - không quân ta với pháo đài bay B-52 diễn ra trên mảnh đất Thủ đô. Lợi biết Hợp đã yêu mình, nhưng anh không dám ngỏ lời với cô, bởi ở ngôi làng Thanh Nhàn của anh, có một người con gái đã có duyên nợ với anh như từ kiếp trước, đó là Nguyễn Thị Sự. Khi cảm nhận được điều đó, sau khi tốt nghiệp cao đẳng sư phạm về dạy học, Hợp gặp một anh bộ đội về phép, nhận lời cầu hôn của anh. Nhưng họ sống bên nhau chưa kịp bén hơi nhau thì anh bộ đội đã đi trả phép về đơn vị tham gia Chiến dịch Hồ Chí Minh và đã anh dũng hy sinh. Hợp đau buồn chếnh choáng, mang bệnh tật, bỏ dạy học đi làm nhà hàng cho thoải mái đầu óc. Rồi một tai nạn bất ngờ đã cướp mất cô khi tuổi hãy còn thanh xuân.
Người yêu của Nguyễn Tiến Lợi là Nguyễn Thị Sự, trong những ngày còn sống ở làng, Lợi và Sự mới chỉ yêu thầm nhớ vụng như bao nhiêu cuộc tình tuổi vị thành niên khác. Phải đến ngày cùng nhập ngũ họ mới chính thức nói lời yêu nhau. Nhưng tình yêu của họ quá ngắn ngủi. Sự hy sinh ngay khi vào mặt trận được ít ngày. Lợi đã có mặt ở đơn vị Sự khi cô vừa hy sinh ít phút trước đó. Lợi và anh em trong đơn vị pháo phòng không đã đứng trước nấm mồ thắp hương vĩnh biệt. Sau này khi đã xuất ngũ, do sức khỏe và khả năng tài chính mà Lợi không thể vào nơi Sự ngã xuống để tìm hài cốt. Lợi chỉ vẽ sơ đồ cho gia đình Sự vào tìm kiếm. Tiếc thay, do địa hình đã bị biến đổi hình dạng mà họ không tìm thấy. Đó là điều hãy còn day dứt, trăn trở trong sâu thẳm tâm thức của Lợi. Hằng năm, cứ đến dịp kỷ niệm Ngày Thương binh - Liệt sĩ 27 tháng 7, Lợi lại đến nghĩa trang của xã viếng ngôi mộ không hài cốt của Sự. Cả một khu nghĩa trang rộng lớn có hàng trăm ngôi mộ mà chỉ một mình ngôi mộ Sự là nữ liệt sĩ; điều đó khiến Lợi không cầm được nước mắt khi đứng trước mộ nàng.
Ngày 20 tháng 8 năm 2023, những cựu chiến binh Lữ đoàn pháo phòng không 71, Quân đoàn 4 của họ đã tổ chức gặp mặt tại Thủ đô Hà Nội. Tác giả hy vọng sau khi được xuất bản cuốn sách khiêm tốn này sẽ đến tay những người đồng đội thân yêu.
TÁC GIẢ
Thông tin xuất bản
- Tác giả
- Lê Hoài Nam
- Thể loại
- Sách văn học, nghệ thuật, văn hóa phẩm
- Năm xuất bản
- 2024
- Số trang
- 152
- Khổ sách
- 14,5 x 20,5
