Lời giới thiệu
Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Không quân nhân dân Việt Nam cùng các lực lượng Phòng không của Quân chủng Phòng không - Không quân đã nêu cao truyền thống anh dũng, kiên cường, quyết chiến, quyết thắng - chiến đấu dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, xứng đáng là lực lượng nòng cốt trong thế trận Phòng không nhân dân bảo vệ bầu trời miền Bắc xã hội chủ nghĩa, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Đã có nhiều cuốn sách, bài báo, tài liệu nghiên cứu được viết để ca ngợi chiến công của Không quân nhân dân Việt Nam anh hùng. Nhân chuẩn bị chào mừng 50 năm thành lập Quân chủng Phòng không - Không quân và chuẩn bị kỷ niệm 50 năm thành lập Trung đoàn 921 - Trung đoàn Không quân tiêm kích đầu tiên, một nhóm tác giả - cựu phi công của Không quân Việt Nam đã dành thời gian và tâm huyết sưu tầm tài liệu, gặp gỡ các nhân chứng và biên soạn cuốn: “Những trận không chiến trên bầu trời Việt Nam (1965-1975) - Nhìn từ hai phía”.
Cuốn sách với nhiều tư liệu, cũng như hồi ức, ghi chép của các cán bộ chỉ huy và các phi công trực tiếp tham gia chiến đấu, đã thực sự góp thêm một góc nhìn về những trận không chiến hào hùng của Không quân nhân dân Việt Nam trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Nội dung cuốn sách đã nêu bật sự quan tâm và lãnh đạo của Đảng, Bác Hồ, Bộ Quốc phòng đối với Không quân nhân dân Việt Nam. Ngoài các dữ liệu lịch sử về diễn biến các trận không chiến, cuốn sách cũng đã bước đầu mạnh dạn đưa ra một số nhận xét về chiến thuật, về vai trò của hệ thống chỉ huy - dẫn đường của hai phía trong các trận không chiến, chứng minh chiến thắng của Không quân Việt Nam không chỉ là trí lực và lòng dũng cảm của các phi công trên bầu trời, mà còn là tầm nhìn chiến lược của Bộ Tổng Tư lệnh tối cao, là trí tuệ tập thể và khả năng tổ chức - chỉ huy, điều hành chiến dịch, chiến thuật của các cán bộ chỉ huy - tham mưu, dẫn đường, các kíp trực tại các Sở chỉ huy Quân chủng Phòng không - Không quân, Binh chủng Không quân, các Trung đoàn Không quân. Đó là những yếu tố cực kỳ quan trọng làm nên chiến thắng.
Mặc dù trong chiến tranh, thông tin của các bên tham chiến về kết quả chiến đấu không phải bao giờ cũng giống nhau, nhưng các tác giả đã tìm hiểu và phân tích một cách khách quan các thông tin từ hai phía. Cách làm như vậy vừa làm nổi bật chiến thắng của Không quân nhân dân Việt Nam, vừa làm cho độc giả hiểu rằng, chiến thắng của Không quân nhân dân Việt Nam trước Không quân hiện đại của Mỹ không hề dễ dàng, mà là một cuộc đấu trí, đấu lực của cả hệ thống chỉ huy và các phi công - những người trực tiếp chiến đấu.
Hy vọng những thông tin cuốn sách cung cấp sẽ giúp độc giả hiểu thêm về những năm tháng hào hùng của Không quân nhân dân Việt Nam, về chiến công anh dũng của các phi công, cũng như công tác tổ chức - chỉ huy và đóng góp của các thành phần phục vụ chiến đấu, những người đã làm nên chiến thắng mang tầm vóc lịch sử. Mong rằng, cuốn sách sẽ góp phần khơi dậy lòng tự hào và trọng trách của các thế hệ phi công trẻ tuổi - những người đang làm chủ các loại máy bay mới hiện đại, đang gánh trách nhiệm nặng nề bảo vệ vững chắc bầu trời, lãnh thổ và biển đảo của Tổ quốc.
Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách với quý độc giả.
Trung tướng TRẦN HANH
Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng
Nguyên Tư lệnh Quân chủng Không quân
Nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam
Trưởng Ban Liên lạc Cựu chiến binh Không quân
Lời nói đầu
Hơn 40 năm đã lùi xa, những trận không chiến trên bầu trời miền Bắc Việt Nam đã đi vào lịch sử. Hình ảnh các biên đội MiG-17 đầu tiên mở mặt trận trên không thắng lợi, và hình ảnh những chiếc B-52 bùng cháy trên bầu trời Hà Nội mùa đông năm 1972 đã nổi tiếng và làm rung động hàng triệu trái tim yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới. Tại Mỹ, đề tài cuộc chiến tranh trên không ở Việt Nam đã được nhiều nhà nghiên cứu, các cựu phi công tham chiến dành nhiều trang viết, đã có hàng trăm cuốn sách và hồ sơ tài liệu về những trận không chiến ở Việt Nam được công bố. Trong khi đó, vì nhiều lý do khác nhau, các tài liệu lưu trữ và tổng kết của Không quân nhân dân Việt Nam về giai đoạn lịch sử hào hùng này vẫn chủ yếu lưu hành nội bộ, chưa có điều kiện công bố rộng rãi.
Các nhà nghiên cứu lịch sử quân sự cho rằng, kể từ khi ra đời vào những năm tháng Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918), khái niệm “không chiến” (Air-to-Air Combat) đã có những bước phát triển mới cả về ý đồ chiến dịch, chiến thuật, quy mô, đội hình tác chiến và kỹ thuật không chiến. Trong Chiến tranh thế giới thứ hai, Không quân Xô viết đã tiến hành những chiến dịch đường không vĩ đại, đánh bại Không quân hùng mạnh của Đức Quốc xã, góp phần hình thành hệ thống lý luận và thực tiễn về chiến đấu trên không.
Không quân Mỹ đã tham gia các chiến dịch lớn trên không trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, thứ hai, chiến tranh Triều Tiên (1950-1953). Nhưng các trận không chiến để lại nhiều dấu ấn và đem lại nhiều bài học nhất cho nghệ thuật tác chiến trên không, như một mặt trận có ý nghĩa chiến lược trong chiến tranh hiện đại, cùng vai trò của nó đối với kết cục của một cuộc chiến tranh có lẽ chỉ thực sự diễn ra trên bầu trời Việt Nam những năm 60 và 70 thế kỷ trước. Có thể nói rằng, các trận không chiến trên bầu trời Việt Nam, giai đoạn 1965-1975 là giai đoạn lịch sử đặc biệt, với những bài học thực tiễn không chỉ đối với Không quân Mỹ và Việt Nam, mà còn là tài liệu tham khảo rất đáng được quan tâm cho Không quân tất cả các nước trên thế giới.
Thời gian gần đây, một số cán bộ, cựu phi công Việt Nam đã viết và xuất bản một số cuốn sách (hồi ký) về những trận không chiến trong giai đoạn chống chiến tranh phá hoại của Mỹ ra miền Bắc. Một số các bạn trẻ tâm huyết cũng đã viết một số bài trên mạng Internet về các trận không chiến ở miền Bắc Việt Nam những năm 1965-1975. Những cuốn sách và bài báo này đã cung cấp cho độc giả các thông tin đa chiều về các trận chiến đấu trên không của Không quân nhân dân Việt Nam trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc. Cuốn sách: “Những trận không chiến trên bầu trời Việt Nam (1965-1975) - Nhìn từ hai phía” do nhóm các cựu cán bộ và phi công biên soạn với mong muốn thông qua mô tả các trận không chiến trên bầu trời Việt Nam những năm 60 và 70 của thế kỷ XX, chứng minh dưới sự lãnh đạo của Đảng và Bác Hồ, sự chỉ đạo của Bộ Tổng Tư lệnh tối cao, Không quân nhân dân Việt Nam đã lớn mạnh không ngừng. Các cấp chỉ huy của Quân chủng Phòng không - Không quân, Binh chủng Không quân và các Trung đoàn Không quân đã phát huy trí tuệ tập thể, tài thao lược trong xây dựng lực lượng, tổ chức điều hành chiến dịch và chiến thuật, các thế hệ phi công kế tiếp nhau chiến đấu dũng cảm, mưu trí, sáng tạo, lập nên những chiến công to lớn, đánh bại ý đồ chiến lược của Không quân và Hải quân Mỹ. Đồng thời, chính những kinh nghiệm quý báu của các trận không chiến ác liệt đó đã góp phần hình thành hệ thống lý luận, nghệ thuật tác chiến trên không trong chiến tranh hiện đại của Không quân nhân dân Việt Nam. Đó chính là thắng lợi của Nghệ thuật Quân sự Việt Nam.
Các số liệu, nhận định và phân tích về các trận không chiến ở Việt Nam giai đoạn 1965-1975 được trình bày trong cuốn sách này là kết quả nghiên cứu, tìm hiểu, tổng hợp ban đầu từ nhiều nguồn tài liệu. Nhóm tác giả quan niệm rằng, với cùng một chiến dịch hoặc cùng một trận đánh sẽ có thể có nhiều công trình khác nhau, đưa ra các nhận định khác nhau, trên cơ sở các nguồn thông tin mà tác giả có được tại thời điểm đó. Sau mỗi cuộc chiến, các tài liệu tổng kết, các nhận định của hai phía tham chiến về kết quả các trận đánh phụ thuộc vào nhiều yếu tố, vì vậy các đánh giá của hai phía khác nhau là một thực tế khó tránh khỏi, đặc biệt là các trận chiến đấu trên không.
Tuy có thể có những cách tiếp cận khác nhau và các con số khác nhau về kết quả của từng trận đánh, nhưng chiến thắng to lớn của Không quân nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước là một thực tế lịch sử không thể phủ nhận.
Hy vọng rằng, cuốn sách này sẽ góp thêm một cách tiếp cận và hữu ích đối với các nhà nghiên cứu lịch sử chiến tranh và đông đảo độc giả quan tâm đề tài này. Nhóm tác giả mong nhận được các ý kiến góp ý, các phân tích từ nhiều góc độ để tất cả các công trình nghiên cứu tiếp cận gần nhất sự thật lịch sử.
Các trận chiến đấu trên không của Không quân nhân dân Việt Nam trình bày trong cuốn sách này được hiểu theo nghĩa rộng của khái niệm “không chiến”, tức là bao gồm cả các trận không đối không, không đối đất và không đối hải diễn ra từ năm 1965-1975.
Mặc dù đã hơn 40 năm trôi qua, nhưng các trận không chiến trên bầu trời Việt Nam vẫn là nguồn tư liệu rất lớn và là chủ đề được các học giả và độc giả trong và ngoài nước quan tâm, tìm hiểu. Nhu cầu cung cấp thêm thông tin đa chiều, từ cả hai phía để độc giả có thể so sánh, đánh giá và phân tích về những trận không chiến hào hùng nhất trong lịch sử chiến tranh trên không của thế giới hiện đại là một tồn tại thực tế. Cuốn sách này chỉ là một góc nhìn, hy vọng cùng với các cuốn sách khác, sẽ góp phần dựng lại các trận không chiến hào hùng, quả cảm của Không quân nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống chiến tranh phá hoại của Không quân và Hải quân Mỹ.
Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn các vị tướng lĩnh, các cựu cán bộ và phi công đã tham gia cuộc chiến đấu, các cựu Thủ trưởng của Quân chủng Phòng không - Không quân đã ủng hộ, khích lệ và nhiệt tình giúp đỡ, cung cấp tài liệu, chứng cứ, phim ảnh cũng như trực tiếp chỉ đạo và góp ý cho nội dung cuốn sách.
Nhóm tác giả cũng xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ và giúp đỡ nhiệt tình và hiệu quả của Thủ trưởng Bộ Tư lệnh và các cơ quan Quân chủng Phòng không - Không quân, các sư đoàn và trung đoàn Không quân, Bảo tàng và cơ quan lưu trữ của Quân chủng Phòng không - Không quân, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Thư viện Quân đội, cùng các cơ quan liên quan đã tạo điều kiện cho cuốn sách được phát hành.
Trong quá trình biên soạn, mặc dù đã rất cố gắng, nhưng do thời gian trôi qua đã trên 40 năm, không có điều kiện gặp được đầy đủ các nhân chứng và do khối lượng tài liệu rất lớn nên không tránh khỏi có các sơ suất, nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn và rất mong nhận được ý kiến đóng góp của độc giả.
Nhóm tác giả
Thông tin xuất bản
- Tác giả
- Nhiều tác giả
- Thể loại
- Sách tham khảo
- Năm xuất bản
- 2013
- Số trang
- 992
- Khổ sách
- 14,5 x 20,5
