Những trận đánh hay trong lịch sử dân tộc (tập 1)

LỜI GIỚI THIỆU

       Trong lịch sử dựng nước và giữ nước hàng mấy nghìn năm, quân và dân ta đã xây đắp nên bề dày lịch sử nghệ thuật quân sự, trong đó có nhiều trận đánh lớn, điển hình, với cách đánh rất phong phú và đặc sắc. Đó là truyền thống đánh giặc giữ nước kiên cường, mưu trí, linh hoạt, hiệu quả rất đáng tự hào và cũng là kho tàng kinh nghiệm vô cùng quý báu đối với việc xây dựng, huấn luyện quân đội ta, góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
       Xuất phát từ yêu cầu chống ngoại xâm, quân và dân ta đã phải tiến hành những trận đánh giặc để giữ nước, nghĩa là các trận đánh bắt đầu xuất hiện kể từ cuộc chiến tranh giữ nước đầu tiên: cuộc kháng chiến chống Tần (thế kỷ III, Tr.CN). Quân và dân ta có cách đánh rất độc đáo, mang sắc thái riêng, đó là lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều, lấy yếu chống mạnh. Từ rất sớm, quân và dân ta đã biết đánh và biết thắng những kẻ thù xâm lược lớn mạnh hơn mình. Nhiều trận đánh, nhất là những trận đánh lớn với cách đánh hay đã lần lượt xuất hiện, phát triển, giành thắng lợi oanh liệt gắn liền với những chiến công hiển hách của dân tộc. Trong chiến tranh bảo vệ Tổ quốc tiêu biểu là các trận Bạch Đằng (938, 981, 1288), Như Nguyệt (1077), Đông Bộ Đầu (1258), Chương Dương - Thăng Long (1285), Rạch Gầm - Xoài Mút (1785), Ngọc Hồi - Đầm Mực, Đống Đa - Thăng Long (1789)... Trong khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh giải phóng điển hình là các trận Tốt Động - Chúc Động (1426), Chi Lăng, Xương Giang (1427)...
       Mỗi trận đánh thể hiện một hình, một vẻ, tiêu biểu trong các cuộc khởi nghĩa, chiến tranh và từng thời kỳ lịch sử khác nhau. Xét về loại hình, hầu hết các trận đánh diễn ra dưới các hình thức đánh lén, đánh úp (tập kích), còn một số trận mai phục (phục kích), hoặc công thành và có trận giữ thành (phòng ngự), với kết quả là nhiều trận giành được thắng lợi lớn song cũng có một số trận không thành công. Thực tiễn lịch sử cho thấy, quân và dân ta hết sức coi trọng các loại hình tác chiến tiến công và phòng ngự, trong đó tác chiến tiến công là chủ yếu và trở thành cách đánh sở trường rất Việt Nam trong nhiều cuộc chiến tranh theo chiến lược nhất quán là chủ động, liên tục tiến công tiêu diệt địch. Chỉ huy các trận đánh là những tướng lĩnh tài giỏi, tham gia chiến đấu có trận chỉ là quân bộ, hoặc quân thủy, song nhiều trận, dân tộc ta đã biết tổ chức và phối hợp chiến đấu giữa các đạo quân triều đình với quân các vương hầu; quân các lộ, phủ, châu và dân binh; giữa quân bộ, quân thủy với kỵ binh, pháo binh, tượng binh... quy mô khá lớn, thực hiện những đòn tiến công, phản công mạnh mẽ, tiêu diệt lớn quân địch trên bộ cũng như trên các vùng sông nước, ven biển để giành thắng lợi.
       Những trận đánh diễn ra trong lịch sử dân tộc đều thể hiện những nét đặc sắc về cách đánh hay, đánh giỏi, tiêu diệt lớn quân địch, giành thắng lợi oanh liệt, mang dấu ấn độc đáo của nghệ thuật quân sự Việt Nam trong tiến trình phát triển các cuộc khởi nghĩa, các cuộc chiến tranh dựng nước và giữ nước. Trong điều kiện chiến đấu chống quân xâm lược đông, mạnh hơn, quân và dân ta hết sức coi trọng các yếu tố bí mật, bất ngờ, biết phát huy những yếu tố đó và triệt để lợi dụng những sơ hở của địch để lừa địch, dụ địch, tập trung đánh chúng trong thế thuận lợi nhất, khiến chúng không kịp trở tay, không thể đối phó và thất bại. Nhìn chung, trong các trận đánh, quân và dân ta thường dùng lối đánh mai phục đánh úp quân địch đang vận động, hoặc địch mới dừng lại chưa kịp củng cố, xây dựng thế trận phòng ngự, hoặc có trận dụ quân địch ra khỏi thành để tiêu diệt chúng. Đây là những cách đánh hay, rất độc đáo biểu hiện sinh động về phép dụng binh truyền thống, phù hợp với điều kiện "lấy nhỏ đánh lớn, lấy ít địch nhiều" của dân tộc Việt Nam. Ngược lại, nếu không kế thừa, phát huy sáng tạo được các yếu tố truyền thống về cách đánh giỏi, đánh hay của dân tộc thì không thể giành thắng lợi, bị tổn thất và thậm chí thất bại. Vì thế, nghiên cứu tìm hiểu về những trận đánh tiêu biểu, với cách đánh hay, kể cả một số trận đánh không thành công trong lịch sử dân tộc là việc làm cần thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn trong tình hình hiện nay.
       Hướng tới kỷ niệm 67 năm ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22.12.1944 - 22.12.2011), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân tổ chức tuyển chọn và giới thiệu bộ sách "Những trận đánh hay trong lịch sử dân tộc". Bộ sách được chia làm 3 tập, gồm những trận đánh hay tuyển chọn trong cuốn "20 trận đánh trong lịch sử dân tộc (thế kỷ X - thế kỷ XVIII)", do tập thể tác giả thuộc Viện Lịch sử quân sự Việt Nam biên soạn, xuất bản năm 2002.
       Kết cấu nội dung của cuốn sách tập I, gồm các trận diễn ra trên chiến trường sông nước, ven biển Đông Bắc của Tổ quốc: Bạch Đằng (938, 981, 1288), Đông Kênh (1077), Vân Đồn (1288) và Rạch Gầm - Xoài Mút (1785) ở Tiền Giang. Đây là những trận đánh tiêu biểu, với cách đánh hay của quân và dân ta trong các cuộc kháng chiến chống quân Nam Hán, Tống, Mông - Nguyên, Xiêm xâm lược. Các bài viết về từng trận đánh trong tập I được sắp xếp theo tiến trình lịch sử từ thế kỷ X đến thế kỷ XVIII.
       Nội dung các trận đánh này cơ bản giữ nguyên như lần xuất bản trước, trong đó gồm hai phần chính là diễn biến của trận đánh và một số nét đặc sắc về cách đánh hay trong mỗi trận đánh. Sau phần nội dung các trận đánh, cuốn sách trình bày đôi nét về các vị tướng lĩnh, chỉ huy nổi tiếng gắn liền với chiến công oanh liệt trong mỗi trận đánh, nhằm tăng tính phong phú, sinh động những trận đánh hay trong lịch sử dân tộc.
       Mặc dù đã có nhiều cố gắng tuyển chọn và giới thiệu những trận đánh hay trong cuốn sách này, song vẫn chưa thể giới thiệu được trọn vẹn những trận đánh hay trên các vùng sông nước, ven biển trong lịch sử dân tộc; mặt khác do tư liệu quá ít ỏi và tản mát, nội dung từng trận đánh trong cuốn sách khó tránh khỏi những thiếu sót. Nhà xuất bản Quân đội nhân dân rất mong bạn đọc đóng góp ý kiến quý báu để lần tái bản tiếp theo nội dung từng trận đánh hoàn chỉnh hơn.
       Xin trân trọng giới thiệu cuốn sách "Những trận đánh hay trong lịch sử dân tộc", tập I với bạn đọc.

       NHÀ XUẤT BẢN QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN

Thông tin xuất bản

Tác giả

Lê Đình Sỹ - Nguyễn Minh ĐứcHoàng Thị Thảo

Thể loại

Sách hướng dẫn nghiệp vụ tham mưu, hậu cần

Năm xuất bản

2011

Số trang

156

Khổ sách

14,5 x 20,5